BL!NDMAN Akenkaai 2, B-1000 Brussels +32 (0)2 201 59 47
 
 

line-up

eric sleichim > artistieke directie en arrangementen

koen maas > sopraansax
pieter pellens > altsax
piet rebel > tenorsax
raf minten > baritonsax
eric sleichim > tubax en elektronica

32 FOOT / The Organ of Bach is een BL!NDMAN-productie in opdracht van en in coproductie met Festival Oude Muziek Utrecht en deSingel en in samenwerking met KlaraFestival en Flagey.

BL!NDMAN geniet de steun van de Administratie voor de Kunsten van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap en van de Vlaamse Gemeenschapscommissie van het Brussels Hoofdstedelijk gewest. BL!NDMAN [sax] speelt op Selmer Paris saxofoons. Muremo, verdeler van Bergerault, steunt BL!NDMAN [drums].

32 FOOT / the Organ of Bach

Vier saxofoons en 1 tubax spelen orgelmuziek van Bach.

De saxofoons van BL!NDMAN brengen orgelwerken van Johan Sebastian Bach. Het orgel had in Bachs tijd orkestrale proporties aangenomen die door de componist ten volle benut zijn. Door het opsplitsen van de stemmen komt het briljante van de composities des te meer aan de oppervlakte. Door verdubbeling met elektronica worden de lage tonen die eigen zijn aan de 32-voeters van de grote orgels gegenereerd. BL!NDMAN verwordt tot een menselijk orgel bewogen door adem.

De cd 32 FOOT / The Organ of Bach werd in 2014 bekroond met de KLARA voor beste CD-opname.

programma

Johann Sebastian Bach / Arr. E. Sleichim
> BWV 598: Pedal-exercitium in G minor
> BWV 582: Passacaglia & Fuga in C minor
> Orgelkoraal: Meine Seele
> BWV 583: Trio in D minor
> BWV 564: Toccata in C Major

Pauze

Pierre Bartholomée > Ricercar

J.S. Bach / Arr. E. Sleichim
> BWV 535: Prelude & Fugue in G minor
> BWV 596: Concerto in D minor nach vivaldi

Hedendaagse resonanties voor een muzikaal verleden

BL!NDMANs benadering van vroegere muziek door een modern instrumentarium beoogt eerder een vernieuwende transformatie dan een exacte imitatie. De laatste 20 jaar heeft BL!NDMAN zich continu toegelegd op een zoektocht naar een saxofoonklank die oude muziek in een nieuw licht plaatst.

Het orgel was in Bachs tijd een soort grote synthesizer en was met al zijn kleuren en mogelijkheden de ‘Koning der instrumenten’. Om meerstemmige muziek te spelen beschikt de organist, dankzij wisselende manualen, over diverse registers waardoor het stemmenweefsel perfect te volgen is. Deze differentiatie verkrijgt het kwartet door het zeer specifieke spectrum van elke saxofoon – sopraan, alt, tenor en bariton.
Bij het arrangeren van orgelwerken wordt men constant geconfronteerd met melodielijnen waarvan de hoogte of laagte buiten het bereik van één van de individuele saxen ligt. Boeiend vraag-en-antwoordspel ontstaat dan door motieven en melodieën haast ongemerkt aan elkaar, als in een muzikale estafette, door te geven. De instrumentatie volgt op de voet de structuur van de muziek, zoals het spel van thema’s, tegenthema’s en doorwerkingspassages in de fuga’s, of de variatietechniek in de Passacaglia.

Toen ik het orgeloeuvre van Bach doornam, viel het me op dat hij zelden een specifiek register of klankkleur voorschrijft. In één enkele partituur maakt Bach expliciet gewag van het zeer lage 32-voetsregister: die van Vivaldi’s Concerto in d, dat hij bewerkte voor orgel. Het is een grandioos stuk, waarin de majestueuze rijkdom van het orgel verenigd wordt met Vivaldi’s spitante, instrumentale virtuositeit.

De pedaalpassages, bedoeld voor de langste orgelpijpen of baspijpen, de 16- en 32- voeters, worden hier met tubax gespeeld (een recent ontwikkelde contrabassax). Het openingswerk, Pedal-exercitium BWV 598, is een fragmentair bewaarde solo van 33 maten, alleen bedoeld om het voetenwerk van de aankomende organist te trainen. Naast de tien vingers die bij het orgel wel drie tot vier klavieren kunnen bedienen, gebruikt een organist immers ook nog de twee voeten.

Terwijl bij deze pedaaloefening de techniek vooropstaat, hoort de beroemde Passacaglia in c BWV 582 al tot de categorie ‘art that conceals art’. Aan het begin horen we het pedaal weliswaar heel duidelijk, in een eenvoudige melodie van acht maten, maar in het uitwaaierende vervolg doet Bach er alles aan om te verhelen dat juist deze paar simpele noten het fundament vormen waarop heel het machtig opgetrokken bouwwerk steunt. Deze Passacaglia behoort tot de toppen van Bachs variatiekunst.

Het orgelwerk van Bach bevat een onuitputtelijke rijkdom aan genres, vormen en stijlen, zelfs binnen één en dezelfde compositie. Toccata, adagio, fuga BWV 564 is hiervan een treffend voorbeeld. De Toccata, in Venetië ooit begonnen als een soort vrije improvisatie om de vingers los te maken en de luisteraar te imponeren met snel passagespel, werd bij Bach tot een monumentaal, soms meerdelig werk dat hij niet zelden met een fuga bekroont. Deze Toccata valt in drie delen uiteen. Alleen de rapsodische aanvang is een echte toccata, waaraan Bach een adagio en een fuga toevoegde.

Natuurlijk is het orgel nauw verbonden met de kerkmuziek. Maar Bach maakte bepaalde vormen van wereldlijke muziek toegankelijk voor organisten. De nieuwe Italiaanse muziek, in het bijzonder die van Vivaldi, inspireerde hem daarbij. Het Concerto in d BWV 596 is een werk voor orgel solo dat hij modelleerde naar het voorbeeld van Vivaldi’s vioolconcerti. Het vijfdelige werk kent twee zeer korte langzame onderbrekingen, een grave van drie maten en een largo van drieëntwintig maten. Substantieel zijn vooral het middendeel (een fuga) en de finale. Wellicht niet toevallig viel zijn keuze onder meer op een concerto met een fuga (eerder zelden bij Vivaldi).

De Triosonate BWV 583, een prachtig adagio, is ook wereldlijk van karakter; een ‘sonata da camera’ waarin twee solisten zich laten begeleiden door de basso continuo (hier de bariton saxofoon). Italiaanse zangerigheid wordt hier verenigd met oerdegelijk contrapunt.

Eric Sleichim, juli 2013

kalender

11.02.2018
ST-OMER (F)
16.03.2018
NANTES (F) - le lieu unique
17.03.2018
TORHOUT - cc brouckère
17.05.2018
BREST (F)
18.05.2018
VELIZY (FR) - L'ONDE

32 FOOT / the Organ of Bach speelde ondermeer op de volgende locaties:

2017
CHARLEROI - PBA
QUIMPER (FR) - Festival Sonik - Théâtre de Cornouaille
OULLINS (FR) - Théâtre de la Renaissance
BOURGOIN-JALLIEU (FR) - Théätre de Bourgoin-Jallieu
ROUEN (F)
2016
WARSAW - Warsaw Philharmonic
DILBEEK - cc Westrand
DRONGEN - Muziek in de Kleurfabriek
OOSTENDE - TAZ
ESSEN (D) - RUHR Triënnale
DORDRECHT - Villa Augustus
KOKSIJDE - cc Casino
2015
GENT - HoGent
SINT-AGATHA-BERCHEM
RIGA (LV)
MORAVSKY KRUMLOV (CZ) - Concentus Moraviae
PREDKLASTERI (CZ) - Concentus Moraviae
SAINTES (F) Festival de Saintes - abbatiale
ZWEVEGEM - Kerk van Sint-Denijs
FOLIGNO (IT) - Amici della Musica
2014
KNOKKE - Sint-Vincentiuskerk Ramskapelle (org. cc scharpoord)
MALLE - Festival der Voorkempen
KORTRIJK - Festival van Vlaanderen Kortrijk
Kerkrade (NL)
Jardins d'Annevoie (Festival Eté Mosan)
BORNEM - Festival Walter Boeykens
GRONINGEN (NL) - Der Aa-kerk
GEEL - Musica Divina
EKEREN - Kerk Sint-Mariaburg
MENEN - St-Vedastuskerk
BRUSSEL / BRUXELLES - Koninklijk Paleis / Palais Royal
PEER
LIEGE Philharmonie
2013
BRUGGE - O.L.V.- ter-Potterie
SINT-TRUIDEN - Academiezaal
AMSTERDAM (NL) - Muziekgebouw aan 't IJ
GENT - Handelsbeurs
GENT - Handelsbeurs - 'KRAAKPAND'
BEIGEM - Onze-Lieve-Vrouwekerk (org. CC Strombeek)
AALST - Sint-Martinuskerk (org CC De Werf)
NÜRNBERG (D) - Germanisches Nationalmuseum
RONSE - St. Hermeskerk (org. Cultuurdienst Ronse)
HASSELT- cc Hasselt
LEUVEN - 30 CC
LOMMEL- cc Adelberg
ROESELAERE - Sint-Michielskerk - org. CC De Spil
SINT-NIKLAAS - cc St-Niklaas
LEIDEN (NL) - Stadspodia
ANTWERPEN - Amuz
TONGEREN - cc velinx
DENDERMONDE - cc belgica
GENK - C-Mine
HERENTALS - Cultuurcentrum
2012
OOSTENDE - Vrijstaat O.
POTSDAM (D) - Musikfestspiele Sanssouci
UTRECHT (NL) - Domkerk (org.: Festival Oude Muziek)
Bookmark and Share

BL!NDMAN       contact info

Sainctelettesquare 18-19
B-1000 Brussel
+32 2 201 59 47

contact:

algemene en artistieke leiding:
management:   M +32 485 30 98 01
technische coördinatie en geluidstechniek:   M +32 485 53 68 16
productie:   M +32 498 54 96 81

BL!NDMAN geniet de steun van de Administratie voor de Kunsten van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap en van de Vlaamse Gemeenschapscommissie van het Brussels Hoofdstedelijk gewest. BL!NDMAN [sax] speelt op Selmer Paris saxofoons. Muremo, verdeler van Bergerault, steunt BL!NDMAN [drums].